Oszczędzasz: 4.16zł  (8%)

wydawnictwo: Wydawnictwo Dom Wydawniczy MEDIUM
autor: A. Boczkowski
ISBN: 978-83-926815-0-2

wydanie: 2008
format: B5, str. 199, oprawa miękka

Rok: 2008

Autor: A.Boczkowski

ISBN: 978-83-926815-0-2
OPIS:
Od instalacji elektrycznych wymaga się by były funkcjonalne, trwałe, estetyczne oraz bezpieczne
w użytkowaniu.
Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych niskiego napięcia sprowadza się do zapewnienia
ochrony przed następującymi podstawowymi zagrożeniami:
– porażeniem prądem elektrycznym,
– prądami przeciążeniowymi i zwarciowymi,
– przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych,
– skutkami cieplnymi.
Skuteczność ochrony przed wyżej wymienionymi zagrożeniami zależy od zastosowanych w instalacjach
elektrycznych rozwiązań oraz środków technicznych.
W Polsce, w miastach i na wsi, istnieje ponad 11 milionów mieszkań oraz ponad 2 miliony gospodarstw
rolniczych i ogrodniczych.
Instalacje elektryczne w tych obiektach, z wyjątkiem budowanych w ostatnich latach, nie
odpowiadają wymaganiom „Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
[DzU Nr 75/2002, poz. 690; DzU Nr 109/2004, poz. 1156] oraz wymaganiom normy PN-IEC 60364
„Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych”. Są to instalacje elektryczne nie w pełni sprawne,
będące źródłem wyżej wymienionych zagrożeń.
Istnieje w związku z tym konieczność modernizacji instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych,
w tym szczególnie w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych oraz w gospodarstwach rolniczych
i ogrodniczych.
W instalacjach modernizowanych i przebudowywanych lub nowo budowanych należy zapewnić
konieczność realizacji nowych, preferowanych rozwiązań, które są objęte wymaganiami „Warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” oraz wymaganiami
Polskich Norm, powołanych w tych Warunkach Technicznych, w tym przede wszystkim wymaganiami
normy PN-IEC 60364 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych”.
Pozostałe normy oraz opracowania techniczne można stosować w projektowaniu i budowie,
zgodnie z ustawą Prawo budowlane, jako zasady wiedzy technicznej [DzU Nr 156/2006, poz. 1118
z późniejszymi zmianami]. Do tych norm i opracowań należą między innymi:
– Normy wydane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich, a w tym:
• N SEP-E-001 Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia. Ochrona przeciwporażeniowa.
• N SEP-E-002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Instalacje elektryczne
w obiektach mieszkalnych. Podstawy planowania.
• N SEP-E-003 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie
prądu przemiennego z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami niepełnoizolowanymi.
• N SEP-E-004 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa.
– Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych wydane przez Instytut Techniki
Budowlanej, Warszawa ul. Filtrowa 1, a w tym:
• Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D: Roboty Instalacyjne.
Zeszyt 1. Wydanie II. Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach
mieszkalnych.
• Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D: Roboty Instalacyjne.
Zeszyt 2. Instalacje elektryczne i piorunochronne w budynkach użyteczności
publicznej.
Przytoczone wyżej przepisy techniczne, normy oraz opracowania wymagają, aby w modernizowanych
i przebudowywanych lub nowo budowanych instalacjach elektrycznych niskiego
napięcia w budynkach były stosowane rozwiązania i środki techniczne przedstawione w poniższej
publikacji.

SPIS TREŚCI:

Wstęp  9
1. Układy sieci 11
2. Połączenia wyrównawcze główne i dodatkowe (miejscowe) 15
3. Uziomy 19
4. Zasady ochrony przeciwporażeniowej  21
4.1. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych  23
4.1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa) 24
4.1.2. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) 24
4.1.3. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 25
4.1.4. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu)
przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 26
4.2. Warunki stosowania urządzeń elektrycznych, w tym opraw oświetleniowych o określonych klasach ochronności, zapewniające ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym 33
4.3. Urządzenia ochronne różnicowoprądowe 33
4.4. Instalacje elektryczne w warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym 38
4.4.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub/i basen natryskowy 38
4.4.2. Baseny pływackie i inne 41
4.4.3. Tereny budowy i rozbiórki 44
4.4.4. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze 50
4.4.5. Przestrzenie ograniczone powierzchniami przewodzącymi 51
4.4.6. Urządzenia przetwarzania danych 51
4.4.7. Kempingi i pojazdy wypoczynkowe 52
4.4.8. Pomieszczenia i kabiny zawierające ogrzewacze sauny 54
4.4.9. Instalacje oświetleniowe o bardzo niskim napięciu 55
4.4.10. Instalacje oświetlenia zewnętrznego 56
4.4.11. Wystawy, pokazy i stoiska 57
5. Zasady ochrony przed prądem przetężeniowym 59
5.1. Zabezpieczenia przeciążeniowe 59
5.2. Zabezpieczenia zwarciowe 60
5.3. Zabezpieczenia przeciążeniowo-zwarciowe 61
5.4. Zabezpieczenia przewodów fazowych 62
5.5. Zabezpieczenie przewodu neutralnego N w układzie sieci TT i TN 62
5.6. Rozłączanie i załączanie przewodu neutralnego
5.7. Selektywność (wybiórczość) zabezpieczeń 62
5.7.1. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych 62
5.7.2. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym 64
5.7.3. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych 67
6. Zasady ochrony przeciwprzepięciowej 71
7. Zasady ochrony przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia 75
7.1. Stacja transformatorowa z bardzo dobrze uziemionymi częściami przewodzącymi dostępnymi 77
7.2. Systemy uziemień w sieci niskiego napięcia 77
8. Zasady ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego wywołanego przez instalacje i urządzenia elektryczne 81
8.1. Ochrona przeciwpożarowa 81
8.2. Ochrona przed poparzeniem 82
8.3. Ochrona przed przegrzaniem 83
9. Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 85
9.1. Systemy instalacji elektrycznych 85
9.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych 86
9.3. Przyłączanie urządzeń elektrycznych do instalacji 86
9.4. Połączenia przewodów elektrycznych 87
9.5. Oznaczanie żył kabli i przewodów kolorami 88
9.6. Instalacje elektryczne prowadzone w podłożu i na podłożu palnym 89
9.6.1. Prowadzenie instalacji elektrycznych wewnątrz ścian i przegród budowlanych w przestrzeni pomiędzy płytami okładzinowymi, a także w przestrzeni pomiędzy stropem a sufitem podwieszanym (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu podtynkowym) 89
9.6.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych po wierzchu ścian i przegród budowlanych (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony)90
9.6.3. Prowadzenie instalacji elektrycznych w meblach 91
9.7. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu 91
9.8. Oświetlenie awaryjne zapasowe i ewakuacyjne 93
10. Instalacje elektryczne w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych 95
10.1. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej 95
10.2 Przewody i sposoby ich prowadzenia w wewnętrznych liniach zasilających 96
10.3. Instalacje zasilające odbiory administracyjne 98
10.4. Obwody odbiorcze instalacji elektrycznych w mieszkaniach 98
10.5. Instalacje telekomunikacyjne 100
10.6. Ochrona przeciwporażeniowa 100
10.7. Zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej dla mieszkań i budynków mieszkalnych 101
10.8. Kompensacja mocy biernej indukcyjnej 102
10.9. Modernizacja instalacji elektrycznych w budynku mieszkalnym 108
11. Użytkowanie instalacji elektrycznych i piorunochronnych 109
11.1. Pomiar ciągłości przewodów ochronnych, w tym głównych i dodatkowych(miejscowych)połączeń wyrównawczych oraz pomiar rezystancji przewodów ochronnych  110
11.2. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej 112
11.3. Pomiary rezystancji izolacji w poszczególnych rodzajach obwodów oraz w kablach  112
11.3.1. Pomiary rezystancji izolacji kabli o napięciu do 1 kV 113
11.3.2. Badanie oddzielenia od siebie obwodów 114
11.4. Pomiar rezystancji izolacji podłóg i ścian 115
11.5. Pomiar rezystancji uziomu 115
11.6. Sprawdzenie skuteczności ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony przy uszkodzeniu)przez samoczynne wyłączenie zasilania 116
11.6.1. Układ sieci TN 116
11.6.2. Układ sieci TT 118
11.6.3. Układ sieci IT 118
11.7. Sprawdzanie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych 119
11.8. Wzory protokółów z przeprowadzonych badań instalacji elektrycznych 121
11.8.1. Protokół badań odbiorczych instalacji elektrycznych 121
11.8.2. Tablica I. Badania odbiorcze, oględziny 122
11.8.3. Tablica II. Badania odbiorcze, pomiary i próby 123
11.8.4. Wzory protokółów z pomiarów w instalacjach elektrycznych 124
11.9. Badania techniczne i pomiary kontrolne urządzenia piorunochronnego 128
Literatura 131
Dodatki 137
Dodatek 1. – Silniki elektryczne 139
Dodatek 2. – Zespoły prądotwórcze oraz zasilacze UPS w układach zasilania awaryjnego 152
Dodatek 3. – Ochrona odgromowa budynków 17


Wstęp 9
1. Układy sieci 11
2. Połączenia wyrównawcze główne i dodatkowe (miejscowe) 15
3. Uziomy 19
4. Zasady ochrony przeciwporażeniowej 21
4.1. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych 23
4.1.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa) 24
4.1.2. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu) 24
4.1.3. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 25
4.1.4. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona przy uszkodzeniu)
przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 26
4.2. Warunki stosowania urządzeń elektrycznych, w tym opraw oświetleniowych o określonych klasach ochronności, zapewniające ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym 33
4.3. Urządzenia ochronne różnicowoprądowe 33
4.4. Instalacje elektryczne w warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym 38
4.4.1. Pomieszczenia wyposażone w wannę lub/i basen natryskowy 38
4.4.2. Baseny pływackie i inne 41
4.4.3. Tereny budowy i rozbiórki 44
4.4.4. Gospodarstwa rolnicze i ogrodnicze 50
4.4.5. Przestrzenie ograniczone powierzchniami przewodzącymi 51
4.4.6. Urządzenia przetwarzania danych 51
4.4.7. Kempingi i pojazdy wypoczynkowe 52
4.4.8. Pomieszczenia i kabiny zawierające ogrzewacze sauny 54
4.4.9. Instalacje oświetleniowe o bardzo niskim napięciu 55
4.4.10. Instalacje oświetlenia zewnętrznego 56
4.4.11. Wystawy, pokazy i stoiska 57
5. Zasady ochrony przed prądem przetężeniowym 59
5.1. Zabezpieczenia przeciążeniowe 59
5.2. Zabezpieczenia zwarciowe 60
5.3. Zabezpieczenia przeciążeniowo-zwarciowe 61
5.4. Zabezpieczenia przewodów fazowych 62
5.5. Zabezpieczenie przewodu neutralnego N w układzie sieci TT i TN 62
5.6. Rozłączanie i załączanie przewodu neutralnego
5.7. Selektywność (wybiórczość) zabezpieczeń 62
5.7.1. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpieczników topikowych 62
5.7.2. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu bezpiecznika topikowego z wyłącznikiem nadprądowym 64
5.7.3. Selektywność działania przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych 67
6. Zasady ochrony przeciwprzepięciowej 71
7. Zasady ochrony przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia 75
7.1. Stacja transformatorowa z bardzo dobrze uziemionymi częściami przewodzącymi dostępnymi 77
7.2. Systemy uziemień w sieci niskiego napięcia 77
8. Zasady ochrony przed skutkami oddziaływania cieplnego wywołanego przez instalacje i urządzenia elektryczne 81
8.1. Ochrona przeciwpożarowa 81
8.2. Ochrona przed poparzeniem 82
8.3. Ochrona przed przegrzaniem 83
9. Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 85
9.1. Systemy instalacji elektrycznych 85
9.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych 86
9.3. Przyłączanie urządzeń elektrycznych do instalacji 86
9.4. Połączenia przewodów elektrycznych 87
9.5. Oznaczanie żył kabli i przewodów kolorami 88
9.6. Instalacje elektryczne prowadzone w podłożu i na podłożu palnym 89
9.6.1. Prowadzenie instalacji elektrycznych wewnątrz ścian i przegród budowlanych w przestrzeni pomiędzy płytami okładzinowymi, a także w przestrzeni pomiędzy stropem a sufitem podwieszanym (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu podtynkowym) 89
9.6.2. Prowadzenie instalacji elektrycznych po wierzchu ścian i przegród budowlanych (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony)90
9.6.3. Prowadzenie instalacji elektrycznych w meblach 91
9.7. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu 91
9.8. Oświetlenie awaryjne zapasowe i ewakuacyjne 93
10. Instalacje elektryczne w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych 95
10.1. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej 95
10.2 Przewody i sposoby ich prowadzenia w wewnętrznych liniach zasilających 96
10.3. Instalacje zasilające odbiory administracyjne 98
10.4. Obwody odbiorcze instalacji elektrycznych w mieszkaniach 98
10.5. Instalacje telekomunikacyjne 100
10.6. Ochrona przeciwporażeniowa 100
10.7. Zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej dla mieszkań i budynków mieszkalnych 101
10.8. Kompensacja mocy biernej indukcyjnej 102
10.9. Modernizacja instalacji elektrycznych w budynku mieszkalnym 108
11. Użytkowanie instalacji elektrycznych i piorunochronnych 109
11.1. Pomiar ciągłości przewodów ochronnych, w tym głównych i dodatkowych(miejscowych)połączeń wyrównawczych oraz pomiar rezystancji przewodów ochronnych 110
11.2. Pomiar rezystancji izolacji instalacji elektrycznej 112
11.3. Pomiary rezystancji izolacji w poszczególnych rodzajach obwodów oraz w kablach 112
11.3.1. Pomiary rezystancji izolacji kabli o napięciu do 1 kV 113
11.3.2. Badanie oddzielenia od siebie obwodów 114
11.4. Pomiar rezystancji izolacji podłóg i ścian 115
11.5. Pomiar rezystancji uziomu 115
11.6. Sprawdzenie skuteczności ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony przy uszkodzeniu)przez samoczynne wyłączenie zasilania 116
11.6.1. Układ sieci TN 116
11.6.2. Układ sieci TT 118
11.6.3. Układ sieci IT 118
11.7. Sprawdzanie działania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych 119
11.8. Wzory protokółów z przeprowadzonych badań instalacji elektrycznych 121
11.8.1. Protokół badań odbiorczych instalacji elektrycznych 121
11.8.2. Tablica I. Badania odbiorcze, oględziny 122
11.8.3. Tablica II. Badania odbiorcze, pomiary i próby 123
11.8.4. Wzory protokółów z pomiarów w instalacjach elektrycznych 124
11.9. Badania techniczne i pomiary kontrolne urządzenia piorunochronnego 128
Literatura 131
Dodatki 137
Dodatek 1. – Silniki elektryczne 139
Dodatek 2. – Zespoły prądotwórcze oraz zasilacze UPS w układach zasilania awaryjnego 152
Dodatek 3. – Ochrona odgromowa budynków 17

zobacz spis treści