Geodezja i Kartografia : Wydawnictwo Gall
Geodezja katastralna. Procedury geodezyjne i prawne. Przykłady operatów
wydawnictwo: Wydawnictwo Gall
autor: dr inż. Ryszard Malina, dr inż. Marian Kowalczyk
wydanie: wydanie 2009
format: B5, str. 606, oprawa TWARDA
Publikacja ta jest efektem dwuletniej pracy dr Ryszarda Maliny, który zmagając się ze śmiertelną chorobą nieustannie aktualizował, poprawiał i udoskonał pierwsze wydaniem tej publikacji wspólnie ze swoim wieloletnim przyjacielem dr Marianem Kowalczykiem. Za I wydanie tej publikacji autorzy otrzymali nagrodę zespołową stopnia I-go Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. "Geodezja katastralna to dział geodezji zajmujący się opisem czynności geodezyjno-administracyjnych związanych z obsługą podstawowych procedur z zakresu gospodarki nieruchomościami przy wykorzystaniu wiedzy z prawa rzeczowego i administracyjnego, planowania przestrzennego, ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) i geodezji. Ten segment nauki geodezyjnej pełni funkcję usługową w stosunku do planowania przestrzennego, a w szczególności do gospodarki nieruchomościami w jej prawnym i przestrzennym wymiarze. Efektem geodezyjnej obsługi wspomnianych procedur (procesów) są zmiany stanów ewidencyjnych i stanów prawnych nieruchomości, a także wzbogacenie informacji o terenie, umożliwiających efektywny obrót nieruchomościami.
W ramach prezentowanych na łamach książki zagadnień omówiono czynności w poszczególnych procedurach geodezyjno-administracyjnych. W szczególności przybliżono m.in. wybrane zagadnienia z zakresu stanów prawnych nieruchomości i zasad ich regulacji, ustalania, wznawiania i przyjmowania granic prawnych oraz wyznaczania granic ewidencyjnych (katastralnych) nieruchomości, prawnych uwarunkowań dokonywania geodezyjnych podziałów działek, scaleń i podziałów nieruchomości na terenach zurbanizowanych, podziałów nieruchomości rolnych i leśnych.
Tematyka publikacji jest do pewnego stopnia uporządkowanym zbiorem istotnych informacji branżowych, zebranych przede wszystkim na podstawie publikacji książkowych, materiałów szkoleniowych, wyroków i uchwał NSA, wytycznych i interpretacji Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, artykułów prezentowanych w różnorodnych czasopismach geodezyjnych, a przez to trudno zauważalnych w codziennej praktyce geodety.
W części praktycznej publikacji zaprezentowano przykłady sześciu operatów technicznych w trzech wybranych procedurach geodezyjno-prawnych. Zamieszczono najważniejsze dokumenty wyjściowe, udostępniane przez ośrodki dokumentacji geodezyjnej z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawiadomienia, postanowienia i decyzje administracyjne, niezbędne obliczenia geodezyjne oraz dokumentację końcową dla zleceniodawcy w postaci np. wykazów zmian danych ewidencyjnych działki, map do celów prawnych itp. Końcową część publikacji stanowią załączniki tekstowe z najczęściej wykorzystywanymi w praktyce geodezji katastralnej przepisami prawnymi (wyciągi z wybranych aktów prawnych) oraz przydatnymi pomocami zawartymi w instrukcjach technicznych. Ponadto zamieszczono 14 wybranych druków do wypełnienia (zawiadomień i protokołów), które oprócz druków wypełnionych i zamieszczonych w przykładowych 6 operatach dopełniają obraz ważniejszych etapów pracy geodety w omawianej dziedzinie geodezji katastralnej. Ponadto publikacja zawiera około 470 wybranych pojęć i terminów, dotyczących zagadnień technicznych, jak i prawnych związanych z omawianą problematyką, które mają za zadanie ułatwić czytelnikom ich przyswojenie bądź doraźne wykorzystanie.
Publikacja jest adresowana do geodetów-praktyków, pracowników administracji publicznej oraz studentów kierunku Geodezja i Kartografia, zainteresowanych poznaniem wymienionych zagadnień niezbędnych w przyszłej pracy zawodowej. Objętość publikacji to aż 728 stron!
1. WPROWADZENIE.................................................................................................................. 7
2. PROBLEMATYKA PRAWNA NIERUCHOMOŚCI - ZAGADNIENIA WSTĘPNE.. 11
2.1. Nieruchomość jako kategoria prawa rzeczowego..................................................... 11
2.2. Klasyfikacja nieruchomości w zakresie podmiotowym
i przedmiotowym............................................................................................................ 12
2.2.1. Klasyfikacja nieruchomości w zakresie podmiotowym........................... 12
2.2.2. Klasyfikacja nieruchomości w zakresie przedmiotowym........................ 14
2.3. Przestrzenne ograniczenia praw do nieruchomości................................................... 16
2.4. Źródła informacji o nieruchomościach oraz identyfikacja praw do nieruchomości 17
3. PRAWA ZWIĄZANE Z NIERUCHOMOŚCIAMI............................................................ 28
3.1. Zagadnienia wstępne...................................................................................................... 28
3.2. Prawa rzeczowe................................................................................................................ 29
3.3. Ograniczone prawa rzeczowe........................................................................................ 31
3.4. Prawa zobowiązaniowe.................................................................................................. 35
3.5. Trwały zarząd.................................................................................................................. 36
3.6. Wspólnoty gruntowe....................................................................................................... 38
4. STAN PRAWNY NIERUCHOMOŚCI................................................................................. 40
4.1. Stany nieruchomości związane z geodezją katastralną.......................................... 40
4.2. Księgi wieczyste - rys historyczny................................................................................ 42
4.3. Księgi wieczyste - stan obecny...................................................................................... 42
4.3.1. Zasady dotyczące ksiąg wieczystych........................................................... 43
4.3.2. Treść ksiąg wieczystych oraz postępowanie wieczystoksięgowe . 44
4.3.3. Zakładanie księgi wieczystej.......................................................................... 46
4.3.4. Badanie stanu prawnego nieruchomości a badanie księgi wieczystej.... 47
4.3.5. Uzgadnianie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. 49
4.4. Regulacje stanów prawnych nieruchomości - wybrane zagadnienia .... 49
4.5. Zasiedzenie nieruchomości............................................................................................ 53
4.6. Ogólnokrajowe zasady nabycia praw do nieruchomości oraz ich ujawnianie.... 55
4.6.1. Uwłaszczenie posiadaczy gospodarstw rolnych w 1971 roku .. 55
4.6.2. Komunalizacja części mienia Skarbu Państwa od 1990 roku ... 57
4.6.3. Uwłaszczenie osób prawnych wg stanu nieruchomości z dnia
5 grudnia 1990 roku............................................................................................... 58
4.6.4. Ujawnianie w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego od 2008 roku........................................................................... 59
5. GRANICE NIERUCHOMOŚCI................................................................................................ 61
5.1. Historia ustalania granic nieruchomości..................................................................... 61
5.2. Historia systemów katastralnych w Polsce................................................................. 63
5.3. Aktualne zasady ustalania przebiegu granic nieruchomości.................................. 68
5.4. Wznawianie przebiegu granic ustalonych według stanu prawnego nieruchomości 77
5.5. Wyznaczanie przebiegu granic działek ujawnionych uprzednio
w ewidencji gruntów i budynków.................................................................... 83
5.6. Problematyka przyjmowania granic nieruchomości w procedurach podziałowych 89
5.7. Komentarz do zasad ustalania przebiegu granic oraz przyjmowania granic w procedurach podziałowych 96
5.8. Zasady pomiaru granic i aktualizacji map w geodezji katastralnej............. 104
5.9. Obliczanie pola powierzchni działki ewidencyjnej i rozliczanie pól powierzchni jej elementów składowych 110
6. ROZGRANICZANIE NIERUCHOMOŚCI.......................................................................... 113
6.1. Istota rozgraniczania nieruchomości - zagadnienia wstępne......................... 113
6.2. Czynności przygotowawcze geodety do rozgraniczenia nieruchomości . 117
6.3. Czynności geodety w trakcie ustalania przebiegu granic na gruncie .... 121
6.4. Ugoda graniczna zawarta przed geodetą........................................................... 126
6.5. Czynności geodety w przypadku braku ugody granicznej ........................... 127
6.6. Skutki prawne zawarcia ugody granicznej lub jej braku................................ 129
6.7. Operat rozgraniczeniowy i wydanie decyzji administracyjnych................... 130
6.8. Postępowanie sądowe związane z rozgraniczaniem nieruchomości............ 138
6.9. Koszty rozgraniczenia nieruchomości................................................................ 142
6.10. Specjalne tryby rozgraniczania nieruchomości.............................................. 142
6.10.1. Rozgraniczanie nieruchomości przy scalaniu i wymianiegruntów.. 142
6.10.2. Rozgraniczanie gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi 143
6.10.3. Rozgraniczanie nieruchomości nabywanych do zasobów Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego 145
7. GEODEZYJNE PODZIAŁY NIERUCHOMOŚCI................................................................ 146
7.1. Zagadnienia wstępne............................................................................................. 146
7.2. Tryb administracyjny podziału nieruchomości................................................ 157
7.2.1. Wstępny projekt podziału nieruchomości i jego opiniowanie 165
7.2.2. Czynności w trybie administracyjnym - etap I............................. 175
7.2.3. Czynności w trybie administracyjnym - etap II ........................... 183
7.2.4. Przebieg geodezyjnego podziału działki zurbanizowanej w trybie administracyjnym.. 185
7.2.5. Uproszczone podziały nieruchomości (bez wstępnego projektu i bez opiniowania)..187
7.2.6. Podziały nieruchomości wykonywane z urzędu........................... 192
7.2.7. Działki wydzielane pod drogi publiczne wg ustawy o gospodarce nieruchomościami...194
7.2.8. Połączenie i ponowny podział nieruchomości............................. 195
7.3. Tryb podziału nieruchomości rolnych i leśnych (tzw. „rolny")..................... 197
7.4. Porównanie trybu administracyjnego z trybem podziału nieruchomości rolnych i leśnych..203
7.5. Podział nieruchomości zabytkowych............................................................... 205
7.6. Sądowy podział nieruchomości......................................................................... 206
7.7. Podział nieruchomości do korzystania............................................................. 208
8. SCALANIE I PODZIAŁ NIERUCHOMOŚCI .................................................................... 210
8.1. Zagadnienia prawno-organizacyjne dotyczące scalania i podziału nieruchomości 210
8.2. Procedura opracowania dokumentacji geodezyjnej i rodzaje niezbędnych dokumentów 215
8.3. Procedura prawna finalizująca scalenie i podział nieruchomości............... 221
8.4. Efekty scalenia i podziału nieruchomości....................................................... 223
9. OPŁATY ADIACENCKIE i OPŁATA PLANISTYCZNA.................................................. 226
10. SCALANIE I WYMIANA GRUNTÓW............................................................................... 233
10.1. Pojęcie i rys historyczny scalania gruntów w Polsce..................................... 233
10.2. Regionalne zróżnicowanie potrzeb scaleniowych......................................... 234
10.3. Cele scalenia gruntów......................................................................................... 237
10.4. Projekt ogólny scalenia gruntów...................................................................... 240
10.5. Szacunek porównawczy scalanych gruntów................................................. 245
10.6. Projekt szczegółowy scalenia gruntów............................................................ 251
10.7. Wyznaczenie i okazanie projektu scalenia na gruncie................................ 253
10.8. Wymiana gruntów.............................................................................................. 253
10.9. Efekty scalenia i wymiany gruntów................................................................ 254
11. WYWŁASZCZANIE NIERUCHOMOŚCI.......................................................................... 257
12. NABYWANIE NIERUCHOMOŚCI POD DROGI PUBLICZNE.................................... 267
12.1. Zagadnienia prawno-organizacyjne w pracach przygotowawczych do budowy dróg publicznych 267
12.2. Procedura geodezyjno-prawna dotycząca podziałów i nabywania nieruchomości pod drogi publiczne 278
13. WYŁĄCZANIE GRUNTÓW Z PRODUKCJI ROLNEJ I LEŚNEJ ................................ 288
14. WYBRANE OPERATY PROCEDUR GEODEZYJNYCH
Z KOMENTARZEM..................................................................................................... 294
14.1. Aktualizacja operatu ewidencyjnego.............................................................. 297
14.1.1. Operat nr 1. Połączenie działek ewidencyjnych tworzących jedną nieruchomość gruntową 298
14.1.2. Operat nr 2. Zmiana sposobu zagospodarowania działki wskutek jej zabudowy 317
14.2. Ustalanie granic nieruchomości........................................................................ 331
14.2.1. Operat nr 3. Wznowienie granic nieruchomości....................... 332
14.2.2. Operat nr 4. Rozgraniczenie nieruchomości............................. 344
14.3. PROCEDURY ZWIĄZANE Z PODZIAŁAMI NIERUCHOMOŚCI...... 367
14.3.1. Operat nr 5. Podział geodezyjny działki rolnej........................ 367
14.3.2. Operat nr 6. Podział geodezyjny działki zurbanizowanej - dwuetapowy..409
ZAŁĄCZNIKI TEKSTOWE (I-X) ............................................................................................... 446
WYBRANE DRUKI........................................................................................................................ 476
SPIS ZAŁĄCZNIKÓW DO WYBRANYCH OPERATÓW...................................................... 497
SPIS SCHEMATÓW, RYSUNKÓW, PRZYKŁADÓW, TABEL............................................. 501
LITERATURA I WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH................................................................... 502
SŁOWNIK POJĘĆ I TERMINÓW Z ZAKRESU GEODEZJI KATASTRALNEJ................ 511
ALFABETYCZNY SPIS POJĘĆ I TERMINÓW........................................................................ 604
zobacz spis treści