Podręczniki akademickie : Wydawnictwo SGGW
Chemia rolna. Podstawy teoretyczne i praktyczne (podręcznik)
wydawnictwo: Wydawnictwo SGGW
autor: Mercik Stanisław
wydanie: II
format: B5, str. 288, oprawa miękka
Chemia rolna jest odrębną dyscypliną nauki utworzoną w połowie XIX w., która
ukształtowała się wraz z opublikowaniem pierwszych podręczników z zakresu
nawożenia oraz rozpoczęciem eksploatacji i produkcji nawozów mineralnych.
Dyscyplina ta zajmuje się poznawaniem i kształtowaniem oddziaływania nawozów
na roślinę za pośrednictwem środowiska glebowego. Głównym celem chemii rolnej
jest optymalizacja nawożenia, prowadząca do wzrostu plonów roślin, z zachowaniem
ich dobrych cech jakościowych, wysokiej efektywności, a więc i opłacalności,
oraz bez ujemnego wpływu na środowisko. Dobór optymalnej dawki nawozów
przy wysokiej efektywności ich działania ma wpływ na wzrost opłacalności produkcji
roślinnej, a jednocześnie eliminuje ujemne skutki nawożenia w środowisku
naturalnym. Centralną i specyficzną treścią tej dyscypliny jest określenie potrzeb
pokarmowych i nawozowych roślin oraz doradztwo w tym zakresie. Tak rozumiana
optymalizacja nawożenia może być realizowana przez chemika rolnego, jeżeli
uwzględnione zostaną wiadomości z dyscyplin pokrewnych, takich jak: gleboznawstwo
i mikrobiologia gleby, botanika, fizjologia roślin i biochemia, chemia,
ekologia. Równocześnie chemia rolna stwarza podstawy do dobrego opanowania
ogólnej i szczegółowej uprawy roli i roślin, przemysłu rolno-spożywczego, żywienia
ludzi i zwierząt, ochrony środowiska, przemysłu nawozowego i innych gałęzi
gospodarki.
Przedmowa 7
WIADOMOŚCI WSTĘPNE 9
1. Zasady bezpieczeństwa pracy w laboratorium chemicznym i postępowanie w nagłych wypadkach - Stanisław Mercik 11
2. Zasady dobrej praktyki laboratoryjnej - Mariusz Fotyma 14
2.1. Wiadomości wprowadzające 14
2.2. Standardowe operacyjne procedury (SOP) 15
2.3. Kontrola jakości prac analitycznych (sterowanie jakością) 15
3. Przygotowywanie próbek nawozów, gleb i roślin do analiz - Wojciech Stępień 24
3.1. Wiadomości wprowadzające 24
3.2. Pobieranie i przygotowywanie próbek nawozów do analiz 24
3.3. Pobieranie i przygotowywanie próbek gleby 26
3.4. Pobieranie i przygotowywanie próbek roślin 27
3.5. Spalanie materiału organicznego , 28
4. Podstawy metod analitycznych stosowanych w chemii rolnej - Jan Łabętowicz 32
4.1. Metody wagowe 32
4.2. Metody objętościowe 33
4.3. Metody fizykochemiczne 33
5. Wegetacyjne metody badania potrzeb nawozowych roślin - Marian Korc 49
5.1. Wiadomości wprowadzające 49
5.2. Doświadczenia wazonikowe, wazonowe i hydroponiki 51
5.3. Doświadczenia polowe 54
5.4. Doświadczenia łanowe 57
Literatura uzupełniająca 58
NAWOZY ORGANICZNE I MINERALNE 59
6. Nawozy organiczne - Jan Łabętowicz 61
6.1. Wiadomości wprowadzające 61
6.2. Rodzaje nawozów organicznych i ich charakterystyka 63
6.3. Procesy zachodzące podczas przechowywania i stosowania nawozów organicznych 68
6.4. Oszacowanie wielkości rocznej produkcji nawozów organicznych 73
6.5. Oszacowanie wartości nawozowej nawozów organicznych 75
6.6. Wyznaczanie dawek nawozów organicznych 77
7. Nawozy mineralne - produkcja, zużycie - Stanisław Mercik...82
7.1. Wiadomości wprowadzające.....................................................82
7.2. Poziom zużycia nawozów mineralnych w Polsce...........................82
7.3. Surowce i produkcja nawozów mineralnych .................................85
8. Nawozy azotowe - Stanisław Mercik.......... 86
8.1. Produkcja i właściwości .............86
8.2. Przemiany nawozów azotowych w glebie.........................................................88
8.3. Ogólne zasady stosowania nawozów azotowych.................................91
8.4. Analiza jakościowa............92
8.5. Analiza ilościowa....................................94
9. Nawozy fosforowe - Stanisław Mercik... 97
9.1. Produkcja i właściwości ......... 97
9.2. Przemiany nawozów fosforowych w glebie.... 99
9.3. Ogólne zasady stosowania nawozów fosforowych.......100
9.4. Analiza jakościowa......................101
9.5. Analiza ilościowa.................102
10. Nawozy potasowe - Stanisław Mercik...105
10.1. Surowce, produkcja i właściwości .105
10.2. Przemiany nawozów potasowych w glebie...............108
10.3. Ogólne zasady stosowania nawozów potasowych.....108
10.5. Analiza jakościowa.......................109
10.6. Analiza ilościowa...........................111
11. Nawozy wieloskładnikowe i zasady mieszania nawozów - Wojciech Stępień............................113
11.1. Wiadomości wprowadzające.............113
11.2. Nawozy wieloskładnikowe stałe...................................113
11.3. Nawozy wieloskładnikowe płynne .....................................117
11.4. Nawozy wieloskładnikowe zawiesinowe (suspensyjne)........................................................118
11.5. Identyfikacja nawozów, sporządzenie tabeli mieszania nawozów........................................118
12. Nawozy wapniowe, wapniowo-magnezowe i magnezowe - Marian Korc..................................120
12.1. Potrzeby wapnowania, produkcja i charakterystyka nawozów oraz ich przemiany w glebie..120
12.2. Przemiany nawozów wapniowych w glebie .............122
12.3. Oznaczanie ogólnej alkaliczności nawozów wapniowych i wapno,'. >^aę-ezowych.........127
12.4. Analiza jakościowa............128
13. Nawozy mikroelementowe - Beata Rutkowska.....................130
13.1. Wiadomości wprowadzające........130
13.2. Charakterystyka nawozów mikroelementowych............. , ................................131
Literatura uzupełniająca..................................136
CHEMICZNOROLNICZE WŁAŚCIWOŚCI GLEB.............................................. 137
14. Skład granuiometryczny gleb - Wiesław Szulc....................139
14.1. Gleba jako układ fazowy........................139
14.2. Frakcje i grupy granulometryczne..........145
14.3. Oznaczenie składu granulometrycznego gleb..... 148
14.4. Wartość rolnicza grup granulometrycznych..........151
15. Materia organiczna w glebach - Beata Rutkowska........155
15.1. Mineralizacja i humifikacja materii organicznej, frakcje.......155
15.2. Próchnica - jej podział i znaczenie dla żyzności gleb ....157
15.3. Metody oznaczania zawartości próchnicy (węgla organicznego) w glebie...........................163
15.4. Oznaczanie próchnicy metodą Tiurina...........164
16. Właściwości fizykochemiczne gleb - Wiesław Szulc.....................167
16.1. Odczyn pH gleby......................167
16.2. Kwasowość gleb.........................172
16.3. Właściwości buforowe gleb..............174
16.4. Pojemność sorpcyjna......................176
17. Zasobność gleb w fosfor i potas - Ewa Turemka.................179
17.1. Zawartość i przemiany fosforu i potasu w glebie, liczby graniczne.......................................179
17.2. Oznaczanie przyswajalnych form fosforu i potasu w glebie.......183
18. Zawartość azotu w glebach - Tomasz Sosulski...........187
18.1. Ilość, formy i przemiany związków azotowych w glebie.................. 187
18.2. Metody badania potrzeb nawożenia azotem.............192
18.3. Testy azotu mineralnego w glebie.......................................193
19. Mikroelementy w glebie -Beata Rutkowska....,..........................198
19.1. Ilość i formy mikroelementów w glebie............................................198
19.2. Ocena zasobności gleb Polski w przyswajalne formy mikroelementów................................201
19.3. Oznaczanie mikroelementów w glebie.......................................... 202
Literatura uzupełniająca............................................................205
SKŁAD CHEMICZNY ROŚLIN.................................... 207
20. Składniki pokarmowe roślin - Tomasz Sosulski................................. 209
21. Azot w roślinie - Tomasz Sosulski...................................212
21.1. Pobranie, formy oraz skutki niedoboru lub nadmiaru azotu w roślinie..................................212
21.2. Oznaczenie azotu ogólnego w roślinach i nawozach organicznych (naturalnych)...............215
22. Fosfor w roślinie - Ewa Turemka...............................................219
22.1. Pobieranie, zawartość i formy fosforu w roślinie.......................219
22.2. Oznaczanie fosforu ogólnego w roślinie i nawozach naturalnych.........................................222
23. Potas, magnez, wapń i mikroelementy w roślinie - Wojciech Stępień.............225
23.1. Wiadomości wprowadzające..............225
23.2. Oznaczanie potasu, magnezu i wapnia w roślinach i w nawozach organicznych................230
23.3. Oznaczanie mikroelementów w roślinie..................231
Literatura uzupełniająca.....................................233
METODY BADANIA POTRZEB I EFEKTYWNOŚCI NAWOŻENIA........................................................... 235
24. Efektywność i opłacalność nawożenia - Ewa Fotyma.............237
24.1. Wiadomości wprowadzające.........................237
24.2. Przykłady obliczeń i ćwiczenia..............................241
25. System doradztwa nawozowego - Tamara Jadczyszyn.....................246
25.1. Wiadomości wprowadzające...............246
25.2. Obliczanie dawek nawozów mineralnych.........................247
26. Metody sporządzania bilansów składników pokarmowych - Mariusz Fotyma.............................256
26.1. Wiadomości wprowadzające .................256
26.2. Bilans składników „na powierzchni pola".............257
26.3. Bilans składników „u wrót gospodarstwa"...................261
27. Opracowanie planu nawozowego w gospodarstwie rolniczym - Jan Łabętowicz........................264
27.1. Wiadomości wprowadzające ....................264
27.2. Opracowanie planu nawozowego dla gospodarstwa..........266
Literatura uzupełniająca.....................................280
ANEKS............................................................281
zobacz spis treści